‘ဘာဆီဂျင်လဲ”
”အောက်ဆီဂျင်ပါ”
”ဘာတိုးပါသလဲ”
”ဓာတ်တိုးပါတယ်”
”ဘာဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ပါလဲ”
”ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ပါပဲ”
”ဘာလိုချင်ပါလဲ”
”ဟေလိုချင် ပါပဲ”
ကျူရှင်တွေရဲ့ အသံပါ။

ကျူရှင်တွေ အများကြီးရှိသည့် ‘ကျူရှင်တန်း’ဟု ခေါ်သော ဆိပ်ကမ်းသာလမ်း အလယ်ဘလောက် နှစ်ခုကို လျှောက်သွားလျှင် ဒီအသံတွေကို ကြားကြရမှာပါ။ ကျောင်းသားတွေ အင်မတန် သဘောကျပြီး ရှေ့ကအမေးကို နောက်က လိုက်အော်ကြသည့် စနစ်ပါပဲ။

”ဘာလိုချင်လဲ” ဟု ဆရာမက မေးလိုက်လျှင် အတန်းထဲက ကျောင်းသားအားလုံးသည် ”ဟေလိုချင် (Halogen)ပါပဲ”ဟု ဖြေကြပါသည်။ (Halogen)သည် ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းအစု ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို ”ဘာ Method”ဟု ခေါ်ပါသည်။

ကျူရှင်ကို လာစောင့်သော မိဘများသည် သားသမီးများ စာဆိုနေသံကို ကြားသောကြောင့် ကျေနပ်ကြသည်။
ထိုနည်းကို ဆရာတစ်ယောက်က အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်ပြထားသည်။
”ဆရာတွေကလည်း သဘောကျတယ်။ ကျောင်းသားတွေကလည်း သဘောကျတယ်။ မိဘတွေကလည်း သဘောကျတယ်”
”ဟုတ်ကဲ့ဆရာ”
”ဒါကြောင့် သုံးဦးသုံးဖလှယ် သဘောကျတဲ့ ဒီနည်းကို သားရွှေအိုး ထမ်းလာတဲ့နည်းလို့ ကျွန်တော်တို့ ကျူရှင်လောကက နာမည်တပ်ထားတယ်”
”ကောင်းပါတယ်”
စာသင်နည်းတွေ အများကြီး ရှိသည်။ ဆရာများသည် မိမိသန်ရာကို မိမိ ကျင့်သုံးကြပါသည်။

သာမန်အားဖြင့် စာသင်ရာတွင် ဆရာတွေက စာတွေကို ရှင်းပြသည်။ ကျောင်းသားတွေက နားထောင်သည်။ နားမလည်ရင် မေးကြသည်။ တစ်ခါတစ်ခါ ဆရာခွင့်ပြုထားလျှင် ကြားဖြတ်မေးသည်။ မြန်မာပြည်မှာတော့ ရှင်းပြပြီးမှ မေးသည်။ သို့သော် မမေးသည်များသည်။ ဆရာက သင်ကြားမှုကို နားလည်၊ မလည် စစ်သည်။ အချိန်ရလျှင် ချက်ချင်းစစ်သည်။ သို့မဟုတ် နောက်သင်ခန်းစာ မတိုင်မီ မေးသည်။ သို့မဟုတ် စာမေးပွဲတွင် မေးသည်။

ကျောင်းသားအများက စာမေးပွဲကို မေးခွန်းအဖြေအတွက်သာ လိုသည်ဟု ယူဆသည်။ ဖြေတတ်ဖို့ လိုသည်ဟု သဘောထားကြသည်။ ဘယ်မေး ဘယ်လိုဖြေ ဟူသော အဖြေစုံ များစွာ ထွက်လာသည်။ ထိုအဖြေစုံများကို
ကြိုးစားပမ်းစား ကျက်ကြသည်။ မေးခွန်းထုတ်သူများကလည်း ကျောင်းသားများ နားလည် သဘောပေါက်မှုကို အသိအမှတ် ပြုနိုင်ရန် အတွက် ထောင့်စုံ၊ ပုံစံ အမျိုးမျိုးဖြင့် မေးခွန်းထုတ်သည်။
မြန်မာတို့ ဆင်းရဲတွင်းမှ လွတ်မြောက်ရာလမ်းသည် ကျောင်းများက တစ်ဆင့် ဖြစ်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။ သို့သော် . . .

ဒီလိုမေးလျှင် ဒီလိုဖြေ ဆိုသည့် မှတ်စုများလည်း ထွက်ပါသည်။
ကျွန်တော်က မှတ်စုများ ထွက်သည်ကို ဆန့်ကျင်သည် မဟုတ်ပါ။
နမူနာပြ မေးခွန်းများ ဖြေကြသည်က ကောင်းပါသည်။ သို့သော် ရည်ရွယ်ချက်က အဆိုပါ ဘာသာရပ်ကို တတ်မြောက်နားလည် သဘောပေါက်ရန် ဖြစ်သည်။
အများစုက ရည်ရွယ်ချက်ကို သဘောမပေါက်ကြပါ။
ရှင်းလင်းလိုပါသေးသည်။
ဒီနေရာတွင် အချက်နှစ်ချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။
ပညာရေး ရည်ရွယ်ချက်သည် ဘာသာရပ်တစ်ခုကို နားလည် သဘောပေါက်စေရန် ဖြစ်သည်။
သို့သော် တစ်ဖက်က စာမေးပွဲ အောင်မြင်ရေးကို အဓိကအနေနဲ့ မြင်နေသည်။
ကျွန်တော် ဆိုလိုသည်က ပညာရေးဌာနမှ တာဝန်ရှိသူ လူများပင်လျှင် စာမေးပွဲအောင်ချက်သည် သူတို့၏ ရည်မှန်းချက် ဖြစ်နေတော့သည်။

ရန်ကုန် အနီးတစ်ဝိုက်နှင့် မြို့ကြီး ကျောင်းတော်တော်များများတွင် နှစ်ဝက်ရောက်လျှင် ကျောင်းတွင် ကျောင်းသား မရှိတော့ပါ။ ၁၀ တန်း ကျောင်းသားများသည် အနီးကပ် ကျူရှင် တက်ကြတော့သည်။ ထိုကျောင်းသားများ ကျူရှင်တက်ကာ အောင်ချက်ကောင်းသည်မှာ ကျောင်းအုပ်ကြီးနှင့် ဆရာ၊ ဆရာမများ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ဖြစ်လာသည်ကို မုဒိတာ ထားပါသည်။

သို့သော် တောတွင် ရောက်နေပြီး ကျူရှင်ကောင်းတွေ မရရှိ။ တော်သော ကျောင်းသားတွေ မြို့ကိုပြောင်းသောကြောင့် အောင်ချက် ညံ့ဖျင်းသော ကျောင်းကိုတော့ ဘာကြောင့် နှိမ်ချရသနည်း။
ဒါတွေကို စကားအဖြစ် ပြောတာပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ ချောင်းဆုံ အထက တွင် ၁၉၆၀ က ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်သာ ၁၀ တန်းအောင်သူ ရှိခဲ့ပါသည်။ အရေးပါတာက ထိုကျောင်းတွင် ပညာကို ထိရောက်စွာ သင်ပေးလား။
လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး စသော လူတို့ သိအပ်သောအတတ် လူတို့ထားအပ်သော စိတ်ကောင်း၊ စေတနာကောင်း တို့ကို ထိရောက်စွာ သင်ပေးပါသလား။
ထိုကျောင်း ရှိသောကြောင့် ရပ်ရွာ၊ ရပ်ကွက်လူထု စိတ်ထားတွေပြောင်း စေတနာတွေ ကောင်းလာသလား။
ထိုကျောင်းမှ အောင်သူ အများစုသည် သူတို့ရပ်ရွာကို ပြန်လည်လာရောက် တာဝန်ထမ်းလား။
ကျွန်တော့်မိတ်ဆွေ ကောင်းသန့်က သူ့အကြောင်း သူပြောပြသည်။ သူ အမျိုးသားစာပေဆု ရသော ငွေတစ်သိန်းဖြင့် မတည်ကာ သူ၏ဇာတိ ဥက္ကံမြို့တွင် စာကြည့်တိုက်တစ်ခု တည်ဆောက်သည်။
ထိုစာကြည့်တိုက် ရပ်တည်နိုင်ဖို့ လစဉ် ငါးသောင်းနှင့်တစ်သိန်းကြား အကုန်ခံသည်။
ငါးနှစ်ခန့် ကြာသည့်အခါ ရလဒ်က ဘာထင်လဲ။

သူ၏ စာကြည့်တိုက်သည် မြို့လယ်ကားဂိတ်၊ ဆိုက်ကားဂိတ် အနီးတွင် ရှိသောကြောင့် ဆိုက်ကားသမားများ၊ အလုပ်သမားများ နားခိုရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။သူတို့ စာဖတ်ကာ ယဉ်ကျေးလာကြသည်။ ထိုအရပ်တွင် အရက်မူး ရန်ဖြစ်သူတွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသည်။ နှစ်စဉ် ဆွမ်းကြီးလောင်းတွင် ဆိုက်ကားသမားများ ပူးတွဲ ပါ၀င်လာသည်။ မြို့တွင်ရှိသော ကျောင်းတွေ၏ အောင်ချက်တွေ တက်လာသည်။ ရွာအကျိုးပြု လုပ်ငန်းတွေကို ပိုလုပ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။

အထက်တန်းကျောင်းများ ရှိသော မြို့တွေရွာတွေတွင် ပိုမို အသိရှိအောင် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ၊ ရပ်ရေးရွာရေးနှင့် ပတ်သက်လာအောင် စည်းရုံး ဆောင်ရွက်သင့်သည်။
ရပ်ရွာတွေမှာ လူမှုရေးလုပ်ငန်းတွေ ရှိပါသည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုများသည် ရုံးပိတ်ရက်နှင့် ညနေခင်းတို့တွင် ဖြစ်တတ်သည်။
ထိုကာလများတွင် ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမများ၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး တို့သည် အိမ်ပြန်ကြသည်။ (အချို့လည်း ကျူရှင်သင်ကြသည်။) ရပ်ရေးရွာရေးနှင့် သူတို့ ပတ်သက်လေ့ မရှိပါ။
ပညာသင်သည့် ရည်ရွယ်ချက်မှာ လိမ္မာယဉ်ကျေးဖို့ ဖြစ်သည်။

ကျွန်တော်တို့ လယ်သမားကြီးများ အလုပ်ကို ကြိုးစားနားလည် သဘောပေါက် ချမ်းသာ ပျော်ရွှင်ဖို့ ဖြစ်သည်။
သူတို့က ကျောင်းသည် စရိတ်ပိသော နေရာဟု ထင်လာသည်။
မြန်မာတို့ မူလ ရှေးကာလထဲက ကျောင်းဆိုသည်မှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းများတွင် ရပ်ရေးရွာရေး၊ လူမှုရေးကို သင်ပေးခဲ့သည်။
အောင်မြင်သည်လည်း ရှိသည်။ အဆင်မပြေသည်လည်း ရှိပါ၏။
မြန်မာတို့ ဆင်းရဲတွင်းမှ လွတ်မြောက်ရာလမ်းသည် ကျောင်းများက တစ်ဆင့် ဖြစ်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။
သို့သော် . . . ။